Nhiều người làm thương hiệu mất hàng tuần để đăng bài nhưng chưa trả lời được câu hỏi content là gì. Hiểu đúng khái niệm giúp bạn chọn đúng định dạng, đúng kênh và đúng thông điệp ngay từ đầu. Bài viết này giải thích nội dung theo ngôn ngữ của người làm marketing, mô tả các hình thức phổ biến, trình bày 5 bước thực hiện và chỉ ra kỹ năng nghề. ECXO, một agency sáng tạo chuyên về thương hiệu, chia sẻ cách đơn vị này kiểm soát chất lượng ở từng bước.
Content là gì? Khái niệm nội dung theo góc nhìn của ECXO
Trong marketing, nội dung là mọi sản phẩm thông tin được tạo ra có chủ đích để truyền đạt một thông điệp đến một nhóm người cụ thể. Sản phẩm đó có thể là bài viết, hình ảnh, video, âm thanh hoặc bản trình bày. Điểm chung nằm ở mục đích: giúp người xem hiểu, tin và hành động. Tại ECXO, mỗi nội dung đều bắt đầu từ một câu hỏi đầu vào: ai sẽ đọc, họ cần biết điều gì và sau khi đọc họ nên làm gì.
Định nghĩa nội dung
Nội dung gồm 3 thành phần. Thứ nhất là thông điệp, tức ý chính cần truyền đạt. Thứ hai là hình thức, tức cách thể hiện bằng chữ, hình hoặc tiếng. Thứ ba là kênh, tức nơi người xem tiếp cận, chẳng hạn trang web, Facebook, TikTok hay thư điện tử. Thiếu một trong 3 thành phần, sản phẩm sẽ rơi vào tình trạng có chữ nhưng không có người đọc, hoặc có hình đẹp nhưng không có ý chính.

Cần phân biệt nghĩa trong marketing với nghĩa trong từ điển. Trong tiếng Anh, từ này còn là tính từ chỉ trạng thái hài lòng và là động từ chỉ việc làm ai đó hài lòng. Khi người làm nghề nói về công việc hằng ngày, họ dùng nghĩa danh từ: phần nội dung của một sản phẩm truyền thông.
Các hình thức nội dung phổ biến
Mỗi hình thức phục vụ một thói quen tiếp nhận riêng.
- Bài viết dài trên blog: giải thích chủ đề sâu, phù hợp người đang tìm hiểu trước khi quyết định.
- Bài đăng ngắn trên mạng xã hội: gợi sự chú ý trong vài giây, cần câu mở rõ ràng.
- Video ngắn: kể chuyện bằng hình và tiếng, hợp với kênh TikTok và Reels.
- Đồ họa thông tin: gom dữ liệu thành một hình dễ lưu và dễ chia sẻ.
- Âm thanh và podcast: phù hợp người nghe lúc di chuyển.
- Thư điện tử: giữ liên lạc với khách đã để lại thông tin.

Tình huống minh họa: một cửa hàng nội thất nhỏ giới thiệu bộ bàn ăn mới. Bài viết dài giải thích chất liệu và kích thước. Video ngắn quay cảnh bày bàn cho bữa tối. Đồ họa thông tin so sánh ba kích thước theo số người ngồi.
Nội dung theo mục tiêu và kênh
Cùng một chủ đề, mục tiêu khác nhau dẫn đến cách viết khác nhau. Nội dung nhận diện nhằm khiến người xem nhớ tên thương hiệu. Nội dung giáo dục nhằm giải đáp thắc mắc và tạo niềm tin. Nội dung bán hàng nhằm thúc đẩy quyết định mua. Nội dung chăm sóc nhằm giữ chân khách cũ.

Về kênh, người làm nghề cần so sánh trước khi chọn. Bài viết trên trang web có vòng đời dài vì người dùng tìm thấy qua công cụ tìm kiếm trong nhiều tháng. Bài đăng mạng xã hội có vòng đời ngắn nhưng lan nhanh. Quảng cáo trả phí cho kết quả tức thì nhưng dừng khi ngân sách dừng. Một kế hoạch cân bằng thường kết hợp cả ba, với tỷ trọng tùy mục tiêu và nguồn lực của từng thương hiệu.
Vai trò của nội dung với thương hiệu: cách ECXO nhìn nhận
Nội dung là phương tiện để thương hiệu nói chuyện với khách hàng khi chưa có cuộc gặp trực tiếp. Một thương hiệu có hình ảnh đồng nhất nhưng lời nói thiếu nhất quán sẽ tạo cảm giác thiếu tin cậy. Ngược lại, một giọng điệu rõ ràng, lặp lại qua nhiều kênh, giúp khách nhận ra thương hiệu ngay cả khi che logo.
Có thể nhìn vai trò này theo mô hình tính năng, lợi thế và lợi ích.
- Tính năng: nội dung truyền đạt thông tin về sản phẩm, dịch vụ và quan điểm của thương hiệu.
- Lợi thế: nội dung tồn tại lâu, có thể tái sử dụng và đo lường được qua lượt xem, lượt chia sẻ, thời gian đọc.
- Lợi ích: khách hàng hiểu nhanh hơn, ít băn khoăn hơn và rút ngắn hành trình khách hàng từ làm quen đến liên hệ, nhờ mỗi giai đoạn đều có nội dung trả lời đúng ý định tìm kiếm.

Với một agency sáng tạo như ECXO, giọng điệu thương hiệu được viết thành tài liệu hướng dẫn gồm 3 phần: từ nên dùng, từ nên tránh và ví dụ câu mẫu. Tài liệu này giúp nhiều người cùng viết mà văn phong vẫn thống nhất. Trước khi một bài đăng, đội ngũ đối chiếu với tài liệu bằng danh sách kiểm gồm 4 mục: đúng đối tượng, đúng thông điệp, đúng giọng điệu, đúng định dạng kênh.
Tình huống minh họa: một thương hiệu cà phê có 2 người viết. Người thứ nhất viết thân mật, xưng “mình”. Người thứ hai viết trang trọng, xưng “chúng tôi”. Sau một tháng, khách bình luận rằng họ không rõ đang nói chuyện với ai. Khi 2 người cùng áp dụng một tài liệu giọng điệu, bình luận chuyển sang hỏi về sản phẩm thay vì hỏi về người đăng.
Một số sai lầm thường gặp khiến nội dung không tạo được giá trị.
- Viết khi chưa có mục tiêu, nên không biết đo bằng gì.
- Sao chép ý từ nguồn khác, khiến bài giống hàng chục bài cùng chủ đề.
- Dùng một bản cho mọi kênh, bỏ qua thói quen đọc khác nhau.
- Chạy theo xu hướng nhưng lệch khỏi định vị thương hiệu.

Nội dung tốt không cần dài hay đẹp nhất. Nội dung tốt là nội dung giúp đúng người xem giải quyết đúng vấn đề, theo giọng nói mà thương hiệu đã chọn.
5 bước xây dựng nội dung từ brief đến đo lường
Quy trình làm nội dung tại agency thường đi theo 5 bước. Mỗi bước có một đầu ra cụ thể để người duyệt biết mình đang kiểm tra cái gì.
- Xác định mục tiêu và chân dung khách hàng. Đầu ra: một trang brief ghi mục tiêu đo được, nhóm khách chính, kênh ưu tiên và thông điệp cốt lõi. Câu hỏi đầu vào của ECXO gồm: khách đang gặp vấn đề gì, họ tìm kiếm bằng những cụm từ nào, họ đã từng đọc gì trước đó.
- Nghiên cứu và lập dàn ý. Đầu ra: danh sách chủ đề, nhóm từ khóa liên quan, các câu hỏi khách thường đặt và dàn ý có tiêu đề cấp một, cấp hai. Người viết đối chiếu dàn ý với ý định tìm kiếm để tránh lạc đề.
- Sản xuất. Đầu ra: bản nháp văn bản, kịch bản video hoặc bản phác thảo hình ảnh. Với văn bản, mỗi đoạn nên chứa một ý, câu ngắn xen câu dài. Với video, kịch bản chia theo cảnh, mỗi cảnh có thời lượng dự kiến và lời thoại.
- Duyệt. Đầu ra: bản đã sửa và biên bản góp ý. Người duyệt kiểm 4 mục: sự thật, giọng điệu, chính tả và kêu gọi hành động. Số liệu hoặc thông tin pháp lý phải có nguồn trước khi đăng.
- Phân phối và đo lường. Đầu ra: lịch đăng và báo cáo định kỳ. Tùy kênh, người làm nghề xem lượt tiếp cận, thời gian xem, lượt lưu, lượt chia sẻ và số lượt để lại thông tin. Sau mỗi chu kỳ, đội ngũ giữ lại điều hiệu quả và loại bỏ điều không tạo kết quả.

Về thời gian và chi phí, mỗi dự án khác nhau vì phụ thuộc phạm vi, số kênh và độ phức tạp của sản xuất. Một bài viết ngắn có thể hoàn thành trong vài ngày. Một chiến dịch nhiều định dạng cần kế hoạch theo tuần hoặc theo tháng. Doanh nghiệp có thể tự làm trong nội bộ khi đã có người am hiểu, hoặc thuê agency khi cần ý tưởng mới, năng lực sản xuất hình ảnh và video, hoặc cần một góc nhìn bên ngoài.
Tình huống minh họa: một công ty phần mềm nhỏ muốn ra mắt tính năng mới. Ở bước một, brief xác định khách chính là quản lý vận hành. Ở bước hai, dàn ý tập trung vào 3 nỗi lo: mất thời gian nhập liệu, sai sót báo cáo, khó đào tạo nhân viên. Ở bước ba, bài viết đi kèm một đoạn video hướng dẫn dưới 2 phút. Ở bước bốn, bộ phận kỹ thuật kiểm lại các thao tác mô tả. Ở bước năm, đội ngũ so sánh số lượt đăng ký dùng thử với tuần trước đó.
Nghề làm nội dung và kỹ năng cần có
Nhiều người tìm hiểu khái niệm này vì muốn bước vào nghề. Nghề làm nội dung là tên gọi chung của các công việc sáng tạo và sản xuất nội dung cho thương hiệu. Vị trí phổ biến gồm người viết bài, biên tập viên, chuyên viên kịch bản video, chuyên viên mạng xã hội và người điều phối chiến lược nội dung.
Các kỹ năng nền tảng gồm:
- Viết rõ ràng: nêu ý chính ở đầu đoạn, dùng câu có chủ ngữ, tránh lặp từ.
- Nghiên cứu: biết tìm nguồn đáng tin, đối chiếu thông tin trước khi đưa vào bài.
- Hiểu khách hàng: đọc bình luận, tin nhắn, câu hỏi để biết họ thật sự muốn gì.
- Kể chuyện: dựng mở đầu, diễn biến và kết thúc cho một thông điệp.
- Đọc số liệu: hiểu lượt xem, lượt lưu, tỷ lệ nhấp để điều chỉnh bài tiếp theo.
- Cơ bản về hình ảnh: biết yêu cầu một bản thiết kế đúng tỷ lệ khung hình và độ phân giải.

Người mới thường hỏi có cần biết thiết kế không. Câu trả lời tùy vị trí. Người viết bài không bắt buộc, nhưng cần đủ hiểu biết để trao đổi với người thiết kế. Người làm video hoặc mạng xã hội nên biết dựng cơ bản để tự chỉnh bản nháp.
Để xây dựng hồ sơ, người mới có thể tự chọn một thương hiệu quen thuộc, viết lại 3 bài đăng theo giọng điệu của thương hiệu đó, rồi nhờ một người có kinh nghiệm góp ý. Mỗi bài nên ghi rõ mục tiêu, đối tượng và lý do chọn cách viết. Nhà tuyển dụng thường đánh giá cách suy nghĩ phía sau bài viết nhiều hơn số lượng bài.
Tình huống minh họa: một bạn sinh viên ngành truyền thông viết 4 bài ngắn về các quán ăn gần trường, mỗi bài kèm ghi chú mục tiêu và nhóm đọc. Khi ứng tuyển thực tập, bạn gửi kèm phần ghi chú đó. Người phỏng vấn dành phần lớn thời gian hỏi về lý do chọn câu mở đầu, thay vì hỏi về bằng cấp.
Câu hỏi thường gặp
Nội dung khác tiếp thị nội dung ở điểm nào?

Nội dung là sản phẩm cụ thể như bài viết hay video. Tiếp thị nội dung là phương pháp dùng các sản phẩm đó theo kế hoạch để thu hút và giữ chân khách hàng. Nói cách khác, nội dung là nguyên liệu, còn tiếp thị nội dung là cách chế biến và phục vụ.
Nội dung trên TikTok được hiểu thế nào?
Trên TikTok, nội dung thường là video ngắn do thương hiệu hoặc người sáng tạo đăng tải. Một video gồm 3 phần: câu mở trong vài giây đầu, phần giá trị ở giữa và lời kêu gọi ở cuối. Người xem có thể tương tác bằng lượt thích, bình luận, lưu và chia sẻ.
Từ content trong tiếng Anh có nghĩa gì?
Từ này có hai nghĩa chính. Nghĩa danh từ là phần nội dung chứa bên trong một tài liệu, một trang web hay một sản phẩm. Nghĩa tính từ là hài lòng, thỏa mãn. Trong marketing, người ta dùng nghĩa danh từ.
Làm nội dung cần kỹ năng gì để bắt đầu?
Bạn nên bắt đầu với kỹ năng viết rõ ràng, nghiên cứu nguồn tin và hiểu khách hàng. Sau đó bổ sung kể chuyện, đọc số liệu và kiến thức cơ bản về hình ảnh.
Doanh nghiệp nhỏ nên bắt đầu từ đâu?
Hãy chọn một kênh nơi khách hàng của bạn thường xuất hiện, một mục tiêu đo được và một thông điệp. Làm đều trong một khoảng thời gian, sau đó xem số liệu để quyết định mở rộng. Nếu chưa có người phụ trách, bạn có thể trao đổi với agency để lập khung kế hoạch ban đầu.
Một bài đăng nên dài bao nhiêu?
Độ dài tùy mục tiêu và kênh. Bài giải thích chủ đề sâu thường cần từ vài trăm đến hơn một nghìn từ, chia thành các tiêu đề rõ ràng. Bài đăng mạng xã hội nên ngắn, đi thẳng vào một ý. Tiêu chí để quyết định là người đọc đã nhận được đủ thông tin để hành động chưa, không phải số từ.
ECXO hỗ trợ doanh nghiệp ở khâu nào?
ECXO nhận từ khâu lập brief, xây dựng tài liệu giọng điệu, viết kịch bản đến duyệt bản cuối. Phạm vi và thời gian được thống nhất theo từng dự án sau buổi trao đổi nhu cầu.
Kết luận
Nội dung là sản phẩm thông tin được tạo ra có chủ đích để truyền đạt thông điệp đến đúng nhóm người xem qua đúng kênh. Hiểu rõ khái niệm, hình thức, vai trò và 5 bước thực hiện giúp thương hiệu tránh được việc đăng bài thiếu mục tiêu. Nếu bạn cần một kế hoạch nội dung có brief rõ ràng, tài liệu giọng điệu và tiêu chí duyệt cụ thể, hãy liên hệ ECXO để trao đổi về nhu cầu của thương hiệu.

